België
Mensen aan de rand van de samenleving

Binnenkijken bij Dokters van de Wereld Antwerpen

In de Antwerpse Seefhoekwijk kom je via een binnenplaats in bij Dokters van de Wereld terecht. Twee keer per week worden de deuren er opengezwaaid en wordt er medische hulp geboden aan de meest kwetsbare mensen van de stad.

Er staan stoelen buiten voor de patiënten die wachten op hun afspraak en ze krijgen thee aangeboden door Yousif, een dertigjarige man die als vrijwilliger voor de ngo werkt. 

Yousif (30): ‘Zes jaar geleden ben ik gevlucht uit Irak. Ik werkte daar als journalist en hielp in mijn vrije tijd bij het Rode Kruis. Ook hier wil ik iets terugdoen voor wat de Belgen hier voor mij deden toen ik pas was aangekomen. Ik hou van dit land, het heeft me een nieuwe toekomst gegeven. Ik fiets rond voor Uber en in het weekend werk ik in de bouw. Daarnaast volg ik een paar keer per week Nederlandse les en werk ik sinds kort als vrijwilliger voor Dokters van de Wereld. Ik vertaal uit het Arabisch voor patiënten en ik geef iedereen een warme drank als ze aankomen. Het is fantastisch werk om te doen. Ik ontmoet veel mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, ik ben blij dat ik iets voor hen kan doen.’
 

COZO Anvers

Zorg als algemeen recht

Projectleider Oliver (35) vertelt enthousiast over de samenwerking met Yousif. ‘Kunnen werken voor een sociale organisatie waar veel oog is voor diversiteit vind ik erg belangrijk. Ik wil dat wij als team een afspiegeling zijn van onze doelgroep; dat hier mensen werken met allemaal verschillende diverse achtergronden maakt het een stuk makkelijker voor onze patiënten om zich hier op hun gemak te voelen.’
Alle drempels wegnemen, daar zijn wij bij Dokters van de Wereld sterk in. We willen ervoor zorgen dat echt iedereen toegang tot zorg heeft. We proberen het hier voor de mensen zo aangenaam mogelijk te maken. Het twee dagen systeem dat we ontwikkeld hebben, werkt erg goed in dit project. Eerst komen de mensen zich aanmelden en hun medisch probleem schetsen en pas daarna krijgen ze een doktersafspraak waarvoor ze - meestal binnen de 2 dagen - moeten terugkomen. Op die manier kunnen we patiënten filteren: diegenen die toch al toegang tot de zorg zouden hebben, verwijzen we door naar de juiste instanties waardoor we de plekken bij Dokters van de Wereld vrijhouden voor zij die echt nergens anders terecht kunnen. Hoe mensen hun weg tot hier vinden? Via mond-op-mondreclame, via een doorverwijzing van een andere instantie of via Community Health Workers zoals Bruno.’

Oliver

Omdat hij geen papieren heeft, slaagt hij er niet in om de zorg te krijgen die hij verdient.

Community Health Worker Bruno (38): ‘Minister Vandenbroucke zette het project van de Community Health Workers op poten. In Antwerpen vormen we met zeven mensen van allemaal verschillende nationaliteiten een groepje. Samen spreken we zestien verschillende talen van Pasjtoe tot Roemeens, Spaans en Arabisch. We gaan naar marktjes, pleintjes en naar de wijkcentra om mensen die geen toegang tot zorg hebben naar hier te begeleiden. Omdat we de taal spreken van de patiënten en hen kunnen helpen met de vertaling is de drempel om bij een arts van Dokters van de Wereld aan te kloppen nog kleiner. Ik ben hier vandaag met Abdoul, een man van Marokkaanse origine die ik leerde kennen in wijkhuis Borgerbaan. Abdoul heeft rugpijn en de paracetamol die hij van de apotheker kreeg, helpt niet. Omdat hij geen papieren heeft, slaagt hij er niet in om de zorg te krijgen die hij verdient. Naar de spoedafdeling in het ziekenhuis gaan, lukt niet omdat hij dat niet kan betalen.’ 

Abdoul (35): ‘In 2019 besliste ik met zeven vrienden om vanuit mijn geboortestad Nador naar België te vluchten. In Marokko is er geen werk en is het leven hard. We spaarden samen om een bootje te kopen zodat we de oversteek konden maken. Zo’n tocht over zee is levensgevaarlijk, zelfs voor ons die ons hele leven aan de kust gewoond hebben en de zee door en door kennen. We waren erg bang dat we onze eindbestemming nooit zouden bereiken, je ziet de dood in je ogen tijdens zo’n tocht. Hoewel ik Marokko en mijn mama onbeschrijflijk hard mis, ben ik erg dankbaar dat ik van België mijn thuis heb kunnen maken. In België respecteren ze de mensen. Wie hard wilt werken, die vindt werk. Je wordt hier geholpen. Ik wil erg graag proberen aan de Belgische nationaliteit te geraken, maar durf de papieren niet aan te vragen. Wat als ik teruggestuurd word?’ 

Het verschil maken

Annabelle (34) zit aan het onthaal en werkt als medische secretaresse. Ze ontvangt de patiënten, vraagt naar hun gegevens en naar hun klachten en symptomen. ‘Dat ik een verschil kan maken in iemands leven door te luisteren vind ik fantastisch. Door rustig en menselijk met iedereen om te gaan, valt de schroom van onze patiënten weg. Ik ben zelf drietalig en vind altijd wel een weg als dat niet genoeg is. Dan communiceren we via een tolk, via Google Translate of met handen en voeten. We zoeken naar een oplossing tot elke patiënt die hier komt begrepen wordt. De dankbaarheid zien in de ogen van onze patiënten, is hartverwarmend. Vaak kloppen ze op mijn raampje voor ze naar buiten gaan om te wuiven en me te bedanken. Dat ons team ervoor gezorgd heeft dat er een last van iemand z’n schouders valt, dat is toch fantastisch?’


De jonge Juliana is hier al eerder geweest en komt vandaag terug om de dokter te zien. Ze wilt informatie inwinnen over anticonceptie bij vrijwillige arts Chris. Secretaresse Annabelle stuurt haar door naar de dokterskamer. Juliana’s biologische vader zit in de gevangenis, haar mama verwaarloost haar. Ze woont bij haar vriend in Antwerpen en wil voorkomen dat ze zwanger wordt, want dat zouden haar problemen alleen maar groter maken. 
 

Bénéficiaire du COZO

Juliana (18): ‘Ik ben geboren in Charleroi en heb daar een heel moeilijke jeugd gehad. Mijn ouders verplichtten me om te stelen voor hen en omdat ik dat niet wilde, sloegen ze me. Vandaar het litteken op mijn neus. Ik ging naar een internaat in de stad om weg te zijn van mijn ouders, maar ik was daar zo ongelukkig dat ik mezelf sneed. M’n haar viel uit van de stress. Ik leerde via Facebook een Afghaanse jongen kennen die in Antwerpen woont en besliste weg te vluchten en bij hem te gaan wonen. Ik ben ondertussen twee jaar samen met mijn vriend, ga elke dag een halve dag naar school om Nederlands te leren en kijk ernaar uit om binnenkort een job te vinden of verder te kunnen studeren. Ik ga naar dokter Chris voor anticonceptie. Eerst wilde ik een staafje, maar ik ben toch te bang voor de ingreep. Ze heeft me de pil meegegeven en erop aangedrukt dat ik die niet mag vergeten te nemen. Ik ben er intussen aan gewend, het alarm in mijn gsm doet me er elke dag aan herinneren.’

Ik deed een sneltest bij de man en moest hem nadien uitleggen dat hij een hiv-besmetting had opgelopen. Zo’n slecht nieuws gesprek is onvoorstelbaar heftig.

Dokter Chris (67) werkt als vrijwillige arts bij Dokters van de Wereld. ‘Ik ben huisarts van opleiding en ben meteen na het afstuderen een praktijk gestart met mijn man. Toen ik ontdekte dat er in Antwerpen zoveel mensen met slechte toegang tot zorg woonden, besliste ik me naast het werk in de praktijk ook in te zetten voor minderheidsgroepen. In de Sint-Andrieswijk deed ik bijvoorbeeld voor het Tropisch Instituut laagdrempelige screenings voor hiv en soa’s en ik heb me doorheen die jaren steeds meer gespecialiseerd in het domein seksualiteit. Ook hier bij Dokters van de Wereld is seksuele en reproductieve gezondheidszorg mijn focus, naast algemene huisartsenconsultaties. Ik herinner me de eerste hiv-diagnose nog bij Dokters van de Wereld. Een heteroseksuele moslimman en vader van vijf kinderen was door de oorlogssituatie in zijn land gevlucht in de hoop een beter leven te creëren voor hem en zijn gezin. Wanneer hij ’s avonds ronddoolde in onze stad ontmoette hij een man die hem beloofde te helpen. De man bood hem eten en onderdak aan en drong hem dat achteraf te betalen met seks. Ik deed een sneltest bij de man en moest hem nadien uitleggen dat hij een hiv-besmetting had opgelopen. Zo’n slecht nieuws gesprek is onvoorstelbaar heftig. 
Het zijn de verschillende culturen, de mikmak aan mensen en hun verhalen die me erg boeien. Iedereen die hier komt, sleurt een immense rugzak met zich mee en ik wil helpen die rugzak een tikje te verlichten. Dat een mens geen toegang zou hebben tot basisgezondheidszorg, een fundamenteel recht, spreekt mijn rechtvaardigheidsgevoel aan.’ 

Accueil COZO Anvers

Maatschappelijk werker Flor (24) legt uit dat het team hard inzet op empowerment. ‘Ik sta erg hard achter het beleid en de filosofie van Dokters van de Wereld waar elke vorm van White Savior Complex afwezig is. Het is niet de bedoeling om hier de held uit te hangen. We zijn allemaal gelijk en dat gevoel straalt ons hele team uit. We willen mensen weerbaar maken door hen te stimuleren om veel papierwerk zelf te doen. Lukt dat niet, dan helpen we uiteraard. Maar een mens komt veel verder als je ‘m een vis leert vangen in plaats van die vis meteen te geven. Dokters van de Wereld is het eindstadium voor veel mensen. België heeft een vrij goede sociale zekerheid, er is een vangnet onder een vangnet en nog een daaronder. En toch zijn er altijd mensen die – vaak door de belachelijkste redenen – hun recht op alles missen. En net voor die aller kwetsbaarste mensen willen wij er zijn. We scheppen vertrouwen en bekijken voor iedereen die hier komt wat hun rechten zijn. En dat op een erg toegankelijke manier.’
 

Dokters van de Wereld: Centrum voor Onthaal, Zorg en Oriëntatie

Duinstraat 102, 2060 Antwerpen
Voor een doktersafspraak kunnen mensen zich enkel fysiek inschrijven elke maandag en woensdag tussen 13 en 15u. 

Wat kan jij doen? 
Vacatures: Dokters van de Wereld Antwerpen is nog op zoek naar (vrijwillige) dokters, tandartsen en psychologen.

 

1212 AERF

 

Dokters van de Wereld is lid van het Consortium 12-12 en de VEF.

Contactez-nous

Dokters van de wereld

Doe een gift: BE26 0000 0000 2929

 

Kruidtuinstraat 75, 1210 Brussel
+32 (0) 2 225 43 00
info@doktersvandewereld.be

 

BTW: BE 0460.162.753