Toegang tot zorg in Wallonië: "De meeste mensen kennen hun rechten niet"

Sarah Bodart is maatschappelijk werker bij AFICO*, een vzw in Namen waarmee Dokters van de Wereld sinds 2023 samenwerkt om sociale begeleiding te bieden aan patiënten die onze zorgantenne in Namen bezoeken. Voor Sarah is maatschappelijk werk meer dan een beroep – het is een manier om weerstand te bieden aan ongelijkheid.

"De meeste mensen die naar de antenne van Dokters van de Wereld in Namen komen, kennen hun rechten niet of slechts gedeeltelijk. Ze hebben niet de nodige informatie en als gevolg weten ze niet waar ze heen moeten of wie ze kunnen aanspreken. Mijn eerste taak is hen te oriënteren en hen bij te staan in hun administratieve procedures zodat zij weer toegang hebben tot hun rechten. Maar het is bijna altijd een weg vol struikelblokken."

Bureaucratie tegen de werkelijkheid

"Ik voer sociale consultaties altijd vooraf uit, voordat de medische consultatie plaatsvindt. Dat stelt me in staat de arts en verpleegkundige inzicht te geven in de administratieve situatie van de patiënten en ervoor te zorgen dat zij documenten correct invullen, of het nu gaat om mutualiteitsformulieren, Fedasil of aanvragen voor dringende medische hulp (DMH).

Voor Verzoekers om Internationale Bescherming geldt bijvoorbeeld dat Fedasil verantwoordelijk is voor de medische kosten, ook als deze personen niet in een opvangcentrum zijn ondergebracht. Maar veel mensen weten dat niet. Bovendien moest je tot voor kort eerst online een aanvraagformulier indienen waarmee je vervolgens naar de apotheek kon gaan om gratis medicijnen op te halen. In de praktijk betekende dat toegang hebben tot een computer, kunnen lezen en schrijven, in staat zijn documenten in te scannen en af te drukken, enzovoort.

Hoewel de regelgeving in 2026 is gewijzigd, zal het nog veel maanden duren voordat deze wijziging in de praktijk werkelijk wordt doorgevoerd. Veel zorgverleners zijn nog niet op de hoogte van deze nieuwe regelgeving, wat leidt tot voortdurende problemen bij de toegang tot zorg voor Verzoekers om Internationale Bescherming in België."

Obstakels achter elkaar

"Elke persoon zonder wettig verblijf op Belgisch grondgebied heeft theoretisch recht op DMH. Maar ook dat weten de meeste mensen zonder wettig verblijf niet. En de administratieve procedures om DMH te verkrijgen zijn sterk losgekoppeld van de werkelijkheid en de ervaringen van de mensen die ervan moeten profiteren.

Om ervan gebruik te kunnen maken, moeten mensen zonder wettig verblijf een bewijs van verblijf op het grondgebied van de stad bij het OCMW indienen. Maar meestal zijn zij ofwel dakloos, ofwel ondergebracht bij vrienden of familie die niet durven te zeggen dat zij iemand zonder wettig verblijf huisvesten. En eenmaal verkregen is DMH slechts drie maanden geldig. Daarna moet het hele proces opnieuw beginnen.

Er zijn zo veel obstakels achter elkaar dat mensen ervan ontmoedigd raken. Daarom begeleid ik hen regelmatig rechtstreeks naar hun afspraken, zodat ik zeker weet dat hun rechten goed zijn opengesteld en zij niet met lege handen vertrekken."

Knelpunt

"Door de verminderde openbare financiering wordt overheidssteun voor mensen in precaire situatie en hulpogansaties in het nauw gedreven en gedwongen steeds restrictievere criteria toe te passen. Eigenlijk wordt van hen verwacht dat zij meer doen met minder middelen. Zo kan een dak- of thuisloze persoon in Namen zonder papieren en zonder inkomsten niet eens één volledige maaltijd per dag krijgen. De enige gratis voedselsteun die bestaat, biedt enkel een ontbijt 's ochtends en een bord soep met een stuk brood 's avonds.

Het wordt ook steeds moeilijker om huisvestingsoplossingen voor mensen zonder wettig verblijf te vinden. En het zal niet beter worden met wetsvoorstellen als die over huisbezoeken. Burgers die gewend waren onderdak te bieden, zullen bang worden om dit te doen. Toch is voor mensen zonder wettig verblijf vandaag burgersolidariteit in België een essentiële houvast. Op straat slapen, niet goed kunnen eten… Uiteindelijk betaalt de gezondheid daar de prijs voor."

Elke dag weerstand bieden tegen onrecht­vaardigheid

"Als maatschappelijk werker is het zwaar om je zo hulpeloos te voelen, zonder enige oplossing voor de persoon die voor je zit en zorg nodig heeft. Dit doet me denken aan die moeder en haar dochter wiens asielaanvragen werden afgewezen. Zij moesten het opvangcentrum verlaten en de moeder verloor haar baan omdat haar papieren niet werden vernieuwd. De moeder vertelde me dat zij bijna elke avond onderdak voor haar dochter kon vinden bij vrienden of bekenden, terwijl zij zelf buiten moest slapen. Dit soort situaties vind ik schandalig. Maar ik weet tenminste waarom ik ga werken. Maatschappelijk werker zijn is mijn manier om elke dag weerstand te bieden en te strijden tegen de onrechtvaardigheid van onze samenleving."

 

*AFICO : Animation Formation Information Coordination 

Toegang tot zorg in Wallonië

 

Dokters van de Wereld is lid van 12-12, 11.11.11, Ethische Fondsenwerving, Donorinfo

Dokters van de Wereld is lid van het Consortium 12-12, 11.11.11, Ethische Fondsenwerving en Donorinfo.

Contact

Dokters van de wereld

Kruidtuinstraat 75, 1210 Brussel
+32 (0) 2 225 43 00
 

BTW: BE 0460.162.753

Doe een gift: BE26 0000 0000 2929

 

Info

 

Voor alle vragen over onze operaties en humanitaire diensten:

info@doktersvandewereld.be

 

Voor alle vragen over donateurs, mandaten en onze rekruteerders:

donateurs@doktersvandewereld.be