Sluiting individuele medische consultaties in Humanitaire Hub: “Dit zal mensenlevens kosten en niet leiden tot de gehoopte besparing”

In het Centrum Athena kon iedereen zonder onderscheid terecht voor eerstelijns gezondheidszorg, van Brusselaars in armoede, dak- en thuislozen tot mensen zonder huisarts of wettig verblijf. Hetzelfde gold voor de Humanitaire Hub, met een nadruk op kwetsbare mensen in migratie of asiel. Beiden projecten kwamen er op initiatief van Dokters van de Wereld.

Na Athena betekent het nakende einde van de individuele medische consultaties in de Humanitaire Hub opnieuw een deur die dichtgaat voor de groeiende groep mensen in Brussel die geen enkele toegang heeft tot zorg: “Kwetsbare Brusselaars in armoede of mensen zonder papieren kunnen nu niet zomaar gaan aankloppen bij een huisarts of een WGC. Dak- en thuisloze mensen kunnen in principe nog terecht op de medische consultaties in de nachtopvangcentra maar ook die zijn gesatureerd en bereiken bovendien enkel ‘lucky few’ die een bed voor de nacht konden bemachtigen”, zegt Pierre Van Heddegem, directeur Belgische operaties bij Dokters van de Wereld.

Dokters van de Wereld is verontwaardigd dat het zo ver is kunnen komen. “De nood is in Brussel groot. Het aantal dak- en thuislozen stijgt jaar na jaar. Het aantal mensen zonder papieren in Brussel wordt geschat op minstens 50.000. Bijna 30% van de Brusselse bevolking leeft in armoede. En 38% van de Brusselse huishoudens met financiële moeilijkheden geven aan dat ze een behandeling om economische redenen hebben moeten uitstellen. Tel daarbij de duizenden verzoekers tot internationale bescherming die door de federale regering nu al jarenlang de straat op worden gestuurd. Waar moeten al deze mensen nu naartoe als ze ziek zijn?” 

Gebrek aan visie: van laagdrempelige preventie naar peperdure spoedhulp 

Dokters van de Wereld hekelt het gebrek aan visie bij de Brusselse autoriteiten: door mensen in kwetsbare situaties laagdrempelig te helpen, fungeerden beide projecten als een onzichtbare buffer voor het Brusselse zorgsysteem. Die buffer valt nu weg.

“We voorzien de komende tijd een serieuze toename van het aantal mensen dat noodgedwongen naar de spoeddiensten zal trekken”, stelt Van Heddegem. “Mensen zullen naar de spoed trekken wegens gebrek aan een alternatief of zullen aan zorguitstel doen tot hun situatie zo kritiek is dat ze op de spoed eindigen. Uiteindelijk zullen ze én zieker én in een later stadium op de spoed belanden. Het uiteindelijke kostenplaatje van die shift zal een stuk hoger liggen dan wat de Brusselse autoriteiten hoopten te besparen door de meest kwetsbare inwoners van haar stad af te snijden van zorg.” 

Voor Dokters van de Wereld is de taak voor de nieuwe Brusselse regering duidelijk: “Wij eisen van de nieuwe Brusselse regering dat zij onmiddellijk deze essentiële toegangspoorten tot zorg herstelt en op een duurzame manier financiert. ”

Achtergrond

Terwijl Athena zich vanaf 2014 richtte op de brede, zieke onderbuik van Brussel, ging de Humanitaire Hub in 2017 initieel van start om hulp te bieden aan migranten in transit. Dat profiel verschoof in de loop van 2022 naar pas aangekomen mensen die door Fedasil de straat werden opgeduwd. Van 2023 t.e.m 2025 bestond gemiddeld 60% van de patiënten in de Hub uit mensen op zoek naar internationale bescherming. De rest van de patiënten bestond uit mensen zonder geldige verblijfspapieren, Belgen, EU-inwoners of erkende vluchtelingen. 82% van de patiënten die Dokters van de Wereld in 2025 hielp, sliep op straat (66%) of in een daklozenopvang (16%). In totaal verleende Dokters van de Wereld sinds 2021 meer dan 15.000 consultaties.