Q&A Israël-Palestina

1. Wat is de humanitaire situatie in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever?
2. Wat doet Dokters van de Wereld ter plaatse?
3. Hoe worden uw teams getroffen?
4. Wat doen uw teams concreet en hoe blijven ze werken ondanks alle obstakels?
5. Wat vraagt Dokters van de Wereld?
6. Wat is het mandaat van Dokters van de Wereld?
7. Werkt u ook in Israël?
8. Bent u echt onafhankelijk in Gaza?
9. U heeft in mei 2025 een verklaring ondertekend waarin u het Israëlische regeringsplan om ngo’s te registreren aan de kaak stelt: wat zijn de concrete gevolgen voor uw werk? Bent u bereid de gestelde voorwaarden te accepteren? Zijn er eerdere voorbeelden van zulke beperkingen voor ngo’s? Vormen deze maatregelen een bedreiging voor humanitaire hulp?
10. Waarop baseert u de cijfers die u gebruikt in uw communicatie over Gaza?
11. Sinds het Internationaal Gerechtshof voorlopige maatregelen heeft genomen, waarschuwen experts, academici en mensenrechtenorganisaties over de genocide en genocidale daden in Gaza, waaronder Amnesty International en Human Rights Watch. U lijkt deze signalen te bevestigen, maar u vermijdt de term genocide. Waarom kiest u niet voor een krachtiger bewoording?
12. Wat is uw standpunt over Israëlische slachtoffers en de gijzelaars van Hamas?
13. Beelden van een noodhulpoefening in Gaza georganiseerd door Dokters van de Wereld circuleren op sociale media. Wat laten deze zien?
14. Moet u Gaza of de Westelijke Jordaanoever verlaten?
15. Bent u nog legaal geregistreerd?
16. Waarom verstrekt u niet gewoon uw personeelslijsten?
17. Welke risico’s lopen lokale medewerkers als de lijsten worden verstrekt?
18. Wat zou dit concreet veranderen voor uw operaties?

1

Wat is de humanitaire situatie in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever?

De Gazastrook is een zeer dichtbevolkt gebied van 365 km² waar 2,2 miljoen mensen wonen. De enclave is al 16 jaar volledig van de buitenwereld afgesloten door een Israëlische blokkade. Al vóór de huidige crisis functioneerden de openbare diensten, maar was de humanitaire situatie precair. Sinds de bombardementen op 7 oktober en het totale beleg dat Israël op 9 oktober instelde, ondergaat Gaza een ongekende humanitaire ramp. 

De publieke infrastructuur is ingestort, vooral het zorgsysteem en de watervoorziening. De verwoesting van woningen, ziekenhuizen, scholen en opvanglocaties van UNRWA (VN-agentschap voor Palestijnse vluchtelingen) versnelde de ineenstorting. De meeste ziekenhuizen functioneren nauwelijks nog: er is een ernstig tekort aan medicijnen en medisch materiaal, terwijl ze overspoeld worden door gewonden en ontheemden. 

De inwoners van Gaza hebben geen veilig drinkwater, weinig voedsel, nauwelijks brandstof en vrijwel geen elektriciteit. Men drinkt besmet water en eet vaak nog maar één maaltijd per dag. Door de bombardementen zijn 1,9 miljoen mensen herhaaldelijk ontheemd en slapen ze op straat of in overvolle opvangloca­ties. De stijging van diarree, acute huid- en luchtweginfecties en andere hygiënegerelateerde aandoeningen vergroot de kans op epidemieën, vooral onder personen in maatschappelijk kwetsbare positie.

In anderhalf jaar tijd bereikten de percentages acute ondervoeding in Gaza niveaus die vergelijkbaar zijn met landen met langdurige humanitaire crises. 

De evolutie van de percentages acute ondervoeding in de gezondheidscentra van Dokters van de Wereld in de afgelopen tien maanden laat ondubbelzinnig zien dat honger in de Gazastrook een direct gevolg is van menselijk handelen. In 2024 liepen de pieken in acute ondervoeding in die centra parallel met de scherpste daling van het maandelijkse aantal vrachtwagens met hulpgoederen dat dat jaar naar Gaza werd vervoerd. Nadat Israël begin 2025 – na het staakt-het-vuren – de beperkingen gedeeltelijk had opgeheven, daalden de cijfers aanzienlijk. Deze vooruitgang werd echter in maart en april 2025 snel tenietgedaan door een hernieuwde stijging van acute ondervoeding, als gevolg van het totale beleg dat de Israëlische autoriteiten sinds 2 maart handhaven. Deze bevindingen tonen onmiskenbaar aan dat de maandelijkse ondervoedingscijfers bij vrouwen en kinderen volledig afhangen van de besluiten van de Israëlische autoriteiten om humanitaire hulp toe te laten of juist te blokkeren.

Ons rapport waarschuwt voor een acuut risico op hongersnood; de voedselvoorraden zijn uitgeput door het beleg. In april 2025 leed één op de vijf zwangere of zogende vrouwen en bijna één op de vier kinderen in onze eerstelijnsgezondheids­centra aan acute ondervoeding of liep er een groot risico op.

Op de Westelijke Jordaanoever zijn tussen 7 oktober 2023 en 10 januari 2024 meer dan 330 Palestijnen—waaronder 84 kinderen—omgekomen door geweld van het Israëlische leger of kolonisten (in 2022 waren dat er 144). De meesten vielen bij bijna dagelijkse invallen die vaak zorg­infrastructuur en ambulances troffen en zo de toegang tot zorg blokkeerden. Checkpoints belemmeren de bewegingsvrijheid en de aanvoer van humanitaire hulp. 

Het geweld van kolonisten tegen Palestijnse burgers is gestegen van gemiddeld 3 naar 7 incidenten per dag. Meer dan 1.200 Palestijnen werden met geweld uit hun gemeenschappen verdreven, verloren hun land en hebben nauwelijks nog toegang tot basisvoorzieningen.

⇡ Terug naar boven ⇡

2

Wat doet Dokters van de Wereld ter plaatse?

Dokters van de Wereld is sinds 1995 actief in Palestina en bevordert de toegang tot gezondheidszorg voor de burgerbevolking. In de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook ondersteunen we zorginstellingen bij noodplanning en helpen we hun respons op crises te stroomlijnen.

Daarnaast bieden we psychosociale ondersteuning aan slachtoffers van geweld door kolonisten en de Israëlische strijdkrachten in de Westelijke Jordaanoever. Ons medisch personeel wordt getraind in het herkennen en behandelen van psychosociale problematiek en verwijst door naar passende zorgaanbieders.

Sinds 7 oktober staan onze humanitaire operaties in Palestina onder zware druk. De catastrofale situatie in Gaza belemmert ons werk en brengt ons team ter plaatse in een overlevingssituatie. Daarom hebben we dringend medisch materiaal naar Gaza gestuurd om het gezondheidszorgsysteem te versterken.

Op de Westelijke Jordaanoever groeit de behoefte aan geestelijke gezondheidszorg door het escalerende geweld van Israëlische kolonisten. Wij blijven ter plaatse noodhulp bieden op het gebied van psychosociale zorg.

⇡ Terug naar boven ⇡

3

Hoe worden uw teams getroffen?

In Gaza worstelen al onze collega’s om te overleven tussen bombardementen en de humanitaire crisis. De meesten verlieten hun huis, drinken onveilig water en eten één maaltijd per dag. Spoedarts en medisch supervisor Maysara Rayyes (28) en meerdere familieleden kwamen om bij de beschieting van haar flat in Gaza-Stad. Een ander collega raakte gewond toen een Israëlische tank de school aanviel waar hij schuilde. 

Begin februari 2024 vernielden Israëlische troepen doelbewust onze humanitair herkenbare kantoren in Gaza-Stad en verwijderden met geweld een teamlid en zijn familie die er bescherming zochten.

⇡ Terug naar boven ⇡

4

Wat doen uw teams concreet en hoe blijven ze werken ondanks alle obstakels?

Onze teams werken nu al 19 maanden onder onmenselijke omstandigheden. Hun onverzettelijke vastberadenheid om de toegang tot zorg zoveel mogelijk te waarborgen, heeft de voortzetting van onze activiteiten mogelijk gemaakt. Zij verdienen onze diepste waardering.

Door verplaatsingsbevelen van het Israëlische leger zijn de teams en operaties van Dokters van de Wereld herhaaldelijk gedwongen te verhuizen. Op 31 maart, 3 april en 6 april gaf het Israëlische leger opdracht tot ontruiming van gebieden waar onze eerstelijnszorgcentra zich bevinden: in Rafah, in de wijk Al Zaytoun in Gaza-stad en in Al Sawarha. Gedurende het hele de-escalatieproces waren de Israëlische autoriteiten op de hoogte van de locaties van deze centra.

Sinds 31 maart is het gezondheidscentrum in Rafah volledig gesloten. In Al Zaytoun en Al Sawarha leidde de onveilige situatie tot een onderbreking van onze diensten: drie dagen in Al Zaytoun en twee dagen in Al Sawarha, waar dagelijks meer dan 200 patiënten worden behandeld. Beide centra zijn inmiddels hervat, zij het met beperkte capaciteit en onder uiterst gevaarlijke omstandigheden.

Het hervatten van de vijandelijkheden en de gedeeltelijke sluiting van de Israëlische militaire corridor die de Gazastrook in noord en zuid scheidt, vormen een extra uitdaging voor humanitaire operaties. Hierdoor kunnen de teams van Dokters van de Wereld in Gaza geen essentiële goederen meer vervoeren van zuid naar noord en omgekeerd.

Toch zetten de teams van Dokters van de Wereld Frankrijk zich onvermoeibaar in voor het leveren van essentiële zorg. We hebben zes gezondheidscentra in de gouvernoraten Deir al-Balah, Khan Younis en Gaza. In deze centra bieden we eerstelijnszorg, consultaties op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR), voedingsadvies, vaccinaties, en dringende medische hulp, waaronder wondverzorging. Onze zorg omvat tevens prenatale en postnatale begeleiding, behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen, aanpak van infectieziekten en niet-overdraagbare aandoeningen, algemene medische consultaties.

De drie afdelingen van Dokters van de Wereld ondersteunen onze Palestijnse gezondheidspartners in Gaza bovendien met noodhulp op gemeenschapsniveau en integreren SRGR-diensten rechtstreeks in hun mobiele klinieken.

In mei 2025 werkten in Gaza 150 medewerkers voor Dokters van de Wereld (Frankrijk 120; Spanje 17; Zwitserland 13).

⇡ Terug naar boven ⇡

5

Wat vraagt Dokters van de Wereld?

Dokters van de Wereld roept op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en tot veilige, onbelemmerde humanitaire toegang tot Gaza. Staten zijn verplicht het internationaal humanitair recht (IHR) te respecteren en af te dwingen. Dit stelsel van regels beschermt burgers tijdens gewapende conflicten. Humanitair en medisch personeel, ziekenhuizen en scholen mogen nooit doelwit zijn. Wij veroordelen alle wreedheden tegen burgers, zowel Palestijnse als Israëlische.

Het recht op gezondheid van de Palestijnse bevolking wordt zwaar ondermijnd door de Israëlische bezetting. Daarom pleiten wij voor een duurzame politieke oplossing die de diepgewortelde oorzaken van schendingen van het internationaal recht en de mensenrechten in Palestina en Israël wegneemt.

⇡ Terug naar boven ⇡

6

Wat is het mandaat van Dokters van de Wereld?

Dokters van de Wereld is een medische, humanitaire ngo die strijdt voor een rechtvaardig en universeel gezondheidssysteem. Menselijkheid, onpartijdigheid, neutraliteit en onafhankelijkheid vormen de basis van ons werk. 

We zetten ons in voor de meest kwetsbaren en belichten de obstakels die zij ondervinden bij toegang tot zorg.

⇡ Terug naar boven ⇡

7

Werkt u ook in Israël?

We zijn actief waar kwetsbare groepen moeite hebben om zorg te krijgen of waar een gezondheids­systeem dreigt in te storten. Israël heeft tot op heden geen humanitaire oproep gedaan.

⇡ Terug naar boven ⇡

8

Bent u echt onafhankelijk in Gaza?

Onafhankelijkheid en onpartijdigheid zijn de kern van het humanitaire werk van Dokters van de Wereld. Onze operaties, financiering en donaties zijn uitsluitend bestemd voor de burger­bevolking. Wij versterken de gezondheidszorg door ziekenhuizen te ondersteunen, gezondheidscentra te versterken en zorgprofessionals bij te staan. We accepteren geen inmenging in onze werkzaamheden.

⇡ Terug naar boven ⇡

9

U heeft in mei 2025 een verklaring ondertekend waarin u het Israëlische regeringsplan om ngo’s te registreren aan de kaak stelt: wat zijn de concrete gevolgen voor uw werk? Bent u bereid de gestelde voorwaarden te accepteren? Zijn er eerdere voorbeelden van zulke beperkingen voor ngo’s? Vormen deze maatregelen een bedreiging voor humanitaire hulp?

De registratieprocedure voor internationale ngo’s die door de Israëlische autoriteiten wordt opgelegd, bevat voorwaarden die voor Dokters van de Wereld onaanvaardbare grenzen aangeven, omdat ze de veiligheid van onze teams ondermijnen en de kernprincipes van humanitaire hulp aantasten.

1. Met deze procedure wordt pleiten voor mensen- en humanitaire rechten, evenals steun betuigen aan het ter verantwoording roepen van Israël bij schendingen van het internationaal recht, bestempeld als een bedreiging voor de staat.
2. De verplichting om volledige personeelslijsten en andere gevoelige informatie over medewerkers en hun gezinnen te overhandigen, roept ernstige zorgen op over hun bescherming en veiligheid.

Deze eisen ondermijnen principiële humanitaire organisaties: het intrekken van onze registratie kan leiden tot het staken van hulpactiviteiten, het onmogelijk maken van hulptransporten naar Gaza, het bemoeilijken van visa- en vergunningstrajecten voor onze teams en het blokkeren van onze inzet in Oost-Jeruzalem. Bovendien brengt het extra financiële en administratieve lasten met zich mee en vergroot het de veiligheidsrisico’s voor onze teams in de bezette Palestijnse gebieden.

Wij roepen donoren en staten op druk uit te oefenen op de Israëlische autoriteiten om deze beslissing terug te draaien en zo de voortzetting van onafhankelijke, op principes gebaseerde humanitaire hulp in Israël en de bezette Palestijnse gebieden te waarborgen.

⇡ Terug naar boven ⇡

10

Waarop baseert u de cijfers die u gebruikt in uw communicatie over Gaza?

Dokters van de Wereld hanteert cijfers van het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken (OCHA) en de Gezondheidscluster van de WHO. Net als veel experts gaan wij ervan uit dat het dodental in Gaza waarschijnlijk wordt onderschat door lichamen onder het puin. 

Ons rapport over ondervoeding is gebaseerd op data uit onze operaties in Gaza en geeft dus een gedeeltelijk beeld van de wijdverspreide honger als gevolg van het beleg en het militaire offensief van Israëlische autoriteiten.

Tussen juli 2025 en april 2025 screende Dokters van de Wereld als deel van ons voedingsprogramma 10.740 kinderen van 6–59 maanden en 3.963 zwangere of zogende vrouwen in zes eerstelijns­gezondheidscentra in Deir al-Balah, Khan Younis, Gaza en Rafah. 

Tijdens deze periode screende Dokters van de Wereld alle kinderen jonger dan vijf jaar en alle zwangere en borstvoedende vrouwen die zich voor een consult in haar centra meldden.

In 2024 bood Dokters van de Wereld geen gezondheidsdiensten aan in het noordelijke deel van de Gazastrook. De bevindingen uit dat jaar zijn daarom niet veralgemeenbaar voor de hele bevolking, omdat het noorden zich in een ‘belegering binnen een belegering’ bevond. De toegang tot hulp werd er ernstig beperkt door de nauwe grensovergangen in het noorden en de strikte Israëlische militaire corridor die de invoer van hulpgoederen vanuit het zuiden van Gaza aan banden legde.

In 2025 zijn de gegevens representatiever, nu de zorgcentra en het voedingsprogramma van Dokters van de Wereld zijn uitgebreid naar andere gouvernoraten, waaronder het noordelijke deel van de enclave.

⇡ Terug naar boven ⇡

11

Sinds het Internationaal Gerechtshof voorlopige maatregelen heeft genomen, waarschuwen experts, academici en mensenrechtenorganisaties over de genocide en genocidale daden in Gaza, waaronder Amnesty International en Human Rights Watch. U lijkt deze signalen te bevestigen, maar u vermijdt de term genocide. Waarom kiest u niet voor een krachtiger bewoording?

Wij zijn een humanitaire organisatie; een juridisch oordeel vellen is niet aan ons. Daarom richten we ons volledig op ons humanitaire mandaat en brengen we de schendingen van het internationaal humanitair recht aan het licht die we ter plaatse hebben vastgesteld. Tegelijkertijd kunnen we vaststellen dat onze bevindingen overeenkomen met die van mensenrechtenorganisaties en juridische deskundigen die de situatie als genocide bestempelen.

⇡ Terug naar boven ⇡

12

Wat is uw standpunt over Israëlische slachtoffers en de gijzelaars van Hamas?

Dokters van de Wereld veroordeelt alle vormen van fysiek, seksueel en psychologisch geweld tegen de burgerbevolking, zowel Palestijnen als Israëli’s. Wij dringen aan op volledige bescherming van alle burgers, inclusief gijzelaars. Wij benadrukken dat het nemen van gijzelaars verboden is onder het internationaal humanitair recht en kan worden beschouwd als een oorlogsmisdaad. Op 18 oktober tekenden wij een petitie waarin wordt opgeroepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren in de Gazastrook en de onmiddellijke vrijlating van alle gijzelaars.

Wij verlenen geen directe hulp aan Israëlische gijzelaars in Gaza; deze taak valt onder het mandaat van het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC).

⇡ Terug naar boven ⇡

13

Beelden van een noodhulpoefening in Gaza georganiseerd door Dokters van de Wereld circuleren op sociale media. Wat laten deze zien?

De foto’s zijn genomen in 2017 tijdens de humanitaire operaties van Dokters van de Wereld in Gaza. Het gaat hier om een medische noodhulpoefening voor zorgverleners. De verwondingen zijn gesimuleerd door grimeurs om realisme te creëren. Deze beelden hebben geen relatie met de huidige situatie en worden onterecht gebruikt als nepnieuws.

⇡ Terug naar boven ⇡

Vervaldatum registratie Dokters van de Wereld

Op 30 december ontving 37 internationale ngo’s een kennisgeving dat hun registratie op 31 december 2025 vervalt. Ze moeten binnen 60 dagen hun activiteiten in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, staken.

14

Moet u Gaza of de Westelijke Jordaanoever verlaten?

Ondanks de aanhoudende druk blijven we ons volledig inzetten in de bezette Palestijnse gebieden. We evalueren continu de veiligheidssituatie om onze activiteiten voort te zetten en onze teams te beschermen. Tegelijk blijven we in gesprek met de autoriteiten – ook die van derde landen – om veilige humanitaire toegang te garanderen, volledig in lijn met humanitaire principes. Onze teams staan paraat om in te spelen op de dringende behoeften van de bevolking. In Gaza voeren we 50.000 consultaties per maand uit verspreid over onze zeven klinieken, dankzij de inzet van 130 collega’s ter plaatse.

⇡ Terug naar boven ⇡

15

Bent u nog legaal geregistreerd?

Ja, bij de Palestijnse Autoriteit, wat ons toestaat te werken in de bezette Palestijnse gebieden.

⇡ Terug naar boven ⇡

16

Waarom verstrekt u niet gewoon uw personeelslijsten?

De bescherming van ons personeel is een wettelijke en ethische verplichting. De privacywetgeving en onze interne regels beperken het delen van persoonsgegevens. We verstrekken geen informatie die onze teams in gevaar kan brengen, zeker niet aan een partij in het conflict die deze gegevens kan misbruiken.

⇡ Terug naar boven ⇡

17

Welke risico’s lopen lokale medewerkers als de lijsten worden verstrekt?

Onze Palestijnse collega’s lopen risico op bedreigingen, druk en geweld. Sinds 2023 kwamen meer dan 1.700 zorgverleners om het leven.

⇡ Terug naar boven ⇡

18

Wat zou dit concreet veranderen voor uw operaties?

Deze eis garandeert geenszins dat we kunnen blijven werken; onze hulpverlening wordt al langer belemmerd. We vrezen bovendien nieuwe eisen, zoals het overhandigen van patiëntenlijsten, wat voor ons een absolute grens is.

⇡ Terug naar boven ⇡