Jacht op ongedocumenteerde migranten: Europees wetsvoorstel amper te onderscheiden van de ICE-aanpak in de V.S.

De nieuwe Terugkeerverordening wil ook in Europa inzetten op: 

• Politie-invallen in privéwoningen, waarbij de politie het mandaat krijgt om zonder bevel van een rechter woningen binnen te vallen. Ook kantoren en opvanglocaties van hulporganisaties zijn hierdoor niet langer veilig.
• Etnische profilering en een uitbreiding van immigratierazzia’s op straat en in publieke ruimtes
• Massale surveillancetechnieken en biometrische systemen inzetten om op grote schaal persoonlijke gegevens en bewegingen te verzamelen en uit te wisselen
• Meldingsplicht voor hulpverleners en ambtenaren waarbij openbare diensten verplicht zullen worden om mensen zonder wettig verblijf aan te geven bij de politie.
• Deportatiecentra buiten de EU 

Het verzet van Dokters van de Wereld, Picum en meer dan 75 andere organisaties komt op het moment dat de commissie Burgerlijke Vrijheden (LIBE) van het Europees Parlement normaal gezien op 9 maart stemt over de terugkeerverordening. Verwacht wordt dat het Parlement het ontwerpverslag zal steunen. 

Een gezondheidscrisis en uitholling van het sociaal weefsel in de maak

Dit beleidsvoorstel zal net als in Amerika leiden tot collectieve angst, maatschappelijke verontwaardiging, geweld en het stelselmatig uithollen van het sociale weefsel: 

"In de VS heeft de ICE-aanpak al geleid tot een gezondheidscrisis. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, zullen ook hier zwangere vrouwen, kinderen en chronisch zieken geen medische hulp meer durven zoeken — zelfs niet in noodgevallen. Dit is niet alleen een moreel dieptepunt, maar vormt ook een bedreiging voor de algemene volksgezondheid. Iedereen moet toegang hebben tot basiszorg en artsen moeten ongehinderd hun werk kunnen doen: zorg verlenen aan wie dat nodig heeft." Andrea Soler EU Advocacy Verantwoordelijke voor Dokters van de Wereld.

"Dit voorstel zet in op het intussen gecontesteerde Amerikaanse recept, inclusief etnische profilering, kliksystemen via openbare diensten en razzia’s op straat, op de werkplek en in privéwoningen. We kunnen niet verontwaardigd zijn over de praktijken van ICE en tegelijk hetzelfde pad bewandelen in Europa.” Michele LeVoy, directeur van PICUM.

“Gevoed door een extreemrechtse retoriek staat de EU op het punt om een repressief systeem en een ideologie van criminalisering wettelijk te verankeren. Europa weet nochtans uit het verleden waar dit soort systemen van surveillance, zondebokpolitiek en onwettelijke profilering toe kunnen leiden. De Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van de EU moeten dit voorstel dan ook resoluut verwerpen”, besluiten de ondertekende organisaties. 

NOOT VOOR DE REDACTIE

De EU-terugkeerverordening werd in maart 2025 voor het eerst voorgesteld door de Europese Commissie. De Raad van de EU heeft de bestraffende bepalingen verder aangescherpt en een nieuw artikel 23a geïntroduceerd dat huiszoekingen toestaat om niet-gedocumenteerde mensen op te sporen. De LIBE-commissie van het Europees Parlement stemt op 9 maart over het voorstel en zal naar verwachting brede opsporingsmaatregelen steunen.

De gezamenlijke verklaring is een initiatief van het Platform for International Cooperation on Undocumented Migrants (PICUM) en het internationale Netwerk van Dokters van de Wereld. De volledige lijst met ondertekenaars is hieronder te vinden.

Op 29 januari publiceerden 16 mensenrechtenexperts van de VN een brief aan de EU-instellingen waarin zij het voorstel van de Commissie en de onderhandelingspositie van de Raad veroordelen.