Niger: de veerkracht van rurale gemeenschappen versterken tegen klimaat- en gezondheidsrisico's

Klimaatverandering, uitbraken van zoönotische ziekten (overgedragen van dier op mens), geografisch isolement en een beperkte toegang tot gezondheidszorg vergroten de kwetsbaarheid van veehoudersgemeenschappen in de regio Agadez in Niger. Om de veerkracht van de lokale gemeenschappen tegenover deze uitdagingen te versterken, passen Dokters van de Wereld en Dierenartsen Zonder Grenzen België er samen de One Health-aanpak toe. Deze geïntegreerde benadering vertrekt vanuit de nauwe samenhang tussen de gezondheid van mens, dier en milieu.

De woestijnregio Agadez is niet alleen een belangrijke migratieroute, maar ook een cruciaal knooppunt voor rondtrekkende veehouderij, waar verschillende veeroutes door de Sahara samenkomen. De veehoudersgemeenschappen in het departement Aderbissinat leven er zeer afgelegen en worden dagelijks geconfronteerd met grote uitdagingen om zowel hun eigen gezondheid als die van hun dieren te beschermen.

"Een aantal dorpen in dit afgelegen departement ligt op meer dan 200 kilometer van Agadez. Er zijn nauwelijks wegen en degene die er zijn, zijn moeilijk begaanbaar. Bovendien ontbreken geschikte vervoermiddelen, waardoor de toegang tot de weinige gezondheidscentra in de regio zeer beperkt is", legt Ismael Yelami uit, projectcoördinator van Dokters van de Wereld in de regio Agadez.

"De dichte nabijheid tussen mensen en dieren, zowel door het houden van vee als tijdens de transhumance (verplaatsing van vee, red.), in combinatie met het droge klimaat en het gebrek aan drinkwaterinfrastructuur, creëert gunstige omstandigheden voor de verspreiding van dierziekten en epidemieën."

Een onderlinge afhankelijkheid

Sinds 2023 bundelen Dokters van de Wereld en Dierenartsen Zonder Grenzen België hun expertise om een geïntegreerd antwoord te bieden op deze uiteenlopende uitdagingen, rekening houdend met de specifieke levenswijze van de herdersgemeenschappen in Aderbissinat.

"De gezondheid van mens, dier en milieu zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarom is een geïntegreerde aanpak zo belangrijk. De bevolking is zich daar zeer bewust van, want hun levensonderhoud hangt rechtstreeks af van de gezondheid van hun veestapel", benadrukt Ismael Yelami.

Samen met de lokale autoriteiten ondersteunden beide organisaties de oprichting van multidisciplinaire dorpscomités.

Niger: de veerkracht van rurale gemeenschappen versterken

"Elk lid van het comité neemt, afhankelijk van zijn of haar profiel, een specifiek onderdeel van het project op zich. Sommigen sensibiliseren de gemeenschap over goede hygiënepraktijken, milieubescherming en het belang van vaccinatie, zowel voor gezinnen als voor hun dieren. Anderen versterken het epidemiologisch surveillancesysteem door zieke dieren vroegtijdig op te sporen en de bevoegde autoriteiten te waarschuwen zodat verder onderzoek kan plaatsvinden", zegt Djibo Mazou Boubacar, programmaverantwoordelijke bij Dierenartsen Zonder Grenzen België.

Meer impact dankzij samenwerking

In samenwerking met de lokale gezondheidsautoriteiten maakte de steun van Dokters van de Wereld het mogelijk om tussen 2023 en 2025 meer dan 29.200 kinderen tussen 0 en 5 jaar tegen mazelen te vaccineren. In dezelfde periode organiseerde Dierenartsen Zonder Grenzen België de vaccinatie van meer dan 42.300 dieren (van verschillende diersoorten) tegen pasteurellose en miltvuur, twee infectieziekten die voornamelijk vee treffen, maar in sommige gevallen ook op mensen kunnen worden overgedragen. Daarnaast werden meer dan 3.400 dieren ontwormd.

"Mijn dieren zijn nu beter beschermd tegen bepaalde infecties, zoals pasteurellose, een ziekte die diarree veroorzaakt. Ik heb ook veel bijgeleerd over zoönosen, ziekten die van dier op mens kunnen worden overgedragen. Wanneer ik merk dat een van mijn dieren ziek is, isoleer ik het onmiddellijk van de rest van de kudde en houd ik het uit de buurt van ons gezin om besmetting te voorkomen", vertelt Zeinab (34), die in Abalama woont.

Om het lokale gezondheidssysteem verder te versterken en kwalitatieve medische zorg te garanderen, zorgen de teams van Dokters van de Wereld bovendien voor de bevoorrading van geneesmiddelen in acht gezondheidscentra en voor de opleiding van gezondheidswerkers. Sinds 2023 werden ook twee drinkwatervoorzieningen gerenoveerd, waardoor de toegang tot veilig drinkwater voor de lokale bevolking aanzienlijk verbeterde. Daarnaast werden verbrandingsovens gebouwd om medisch afval op een veilige manier te verwerken en de milieuvervuiling te beperken.