Internationale dag van de Roma: Marijana en Patricija van Dokters van de Wereld trekken elke dag naar 6 Roma-kampen in Kroatië

Een gesprek met Marijana Sabo en Patricija Bogdan, die allebei werken voor het Roma-project van Dokters van de Wereld in Kroatië.   

Wat doet Dokters van de Wereld in de Roma gemeenschappen van Kroatië? 

Marijana: Elke dag trekt ons mobiel team met een verpleegkundige, pedagogisch medewerker en een cultureel bemiddelaar naar zes verschillende kampen in het Noorden van Kroatië.  Zij worden ondersteund door artsen of specialisten als dat nodig is.  

Patricija: Ik ben zelf afkomstig uit de Romagemeenschap.  Dat is erg belangrijk: wij kennen de taal, de gewoonten en de noden van de gemeenschap. Zo zorgen we voor een echte brugfunctie en vertrouwensband. We begeleiden hen naar de juiste medische, psychologische en sociale zorg en zorgen  ervoor dat de leden uit de Roma-gemeenschap begeleid worden naar de juiste diensten. 

Marijana: Het is belangrijk om mee te geven dat dit project veel verder gaat dan het louter medische.  We helpen mensen niet alleen met hun toegang tot zorg maar ook  met werk en onderwijs.   Het zijn namelijk vooral die dingen die de gezondheid en levenskwaliteit voor een groot deel mee bepalen. 

Patricija: Op dit moment helpen we bijvoorbeeld met de inschrijvingen van de  kinderen in de plaatselijke school.  Belangrijk, gezien er hier vaker een leerachterstand is. We helpen de ouders met de het invullen van documenten en bekijken de vaccinatiestatus van de kinderen. 

Hoe zijn jullie bij dit project terechtgekomen?

Patricija: Zoals Marijana al zei, ben ik zelf afkomstig uit de Romagemeenschap.  Ik werk intussen al vier jaar voor Dokters van de Wereld.  Vanuit mijn eigen ervaring weet ik hoe belangrijk het is om een solide vertrouwensband op te bouwen.  In het begin duurde het soms maanden voordat dat vertrouwen er was.   Maar nu durft iedereen op elk moment hulp te vragen, zelfs via Messenger : ). Dat gevoel van vertrouwen is uniek. 

Marijana:  We steken dan ook veel tijd in die vertrouwensband: elke dag trekken we naar de kampen en doen we individuele huis-aan-huis bezoeken.  Bij ons geen afspraken in TL-verlichte kantoren in de stad: wij trekken naar hùn leefwereld. 

Patricija: Romagemeenschappen worden al sinds oudsher geconfronteerd met stereotypering, discriminatie, taal- en cultuurbarrières.  Het is dan ook niet vreemd dat ze wantrouwig staan tegenover alles wat ‘van buitenaf’ komt. Met dit project vormen we  een brug tussen ‘het systeem’ en de Romagemeenschap.  Onze plek hier als Dokters van de Wereld is redelijk uniek.  En iets waar we best fier over mogen zijn. 

Met welke pathologieën en problemen wordt de Roma-gemeenschap geconfronteerd? 

Marijana: “Eerst en vooral zijn we nog altijd de schade aan het inhalen die Covid heeft aangebracht.  Net zoals in vele andere landen namen de zorgnoden toe, vooral bij kinderen die niet meer naar de school konden en geen PC hadden om aan afstandsonderwijs te doen. Hierdoor zagen we een toename van het aantal Roma-jongeren dat geïsoleerd raakte, kampte met mentale problemen of ongewenst zwanger raakte. Een deel van hen begon met het gebruik van drugs. Wat dat laatste betreft zijn we met verslavingszorg gestart, in samenwerking de publieke diensten.”

Patricija: “Wat de ouderen betreft, weten we dat twee derden van de 65-plussers  kampt met chronische ziektes.  Tegelijk botsen ze op een hele reeks zorgbarrières.  Een belangrijk aantal van de senioren is analfabeet en kan helemaal geen afspraak maken met een specialist. Laat staan dat ze aan de slag kunnen met een pc of weten op welke zorg ze recht hebben.  Wij doen dan 2 dingen: eerst bieden we paramedische zorg, zoals het opmeten van de suiker of  de bloeddruk.   Vervolgens starten we het sociale hulpluik op:  we informeren hen over hun rechten, helpen met het maken van een afspraak bij de dokter of specialist en bekijken achteraf samen de voorschriften van de arts. 

Dit project zet specifiek in op empowerment en emancipatie.  Waarom is dit nodig? 

Patricija:“De positie van jonge meisjes en vrouwen in de Roma-gemeenschap moet versterkt worden.  Zo hangt er rond contraceptie nog te vaak een taboe. Daarnaast zien we geregeld ongewenste zwangerschappen, ook bij tieners:  het is belangrijk dat de meisjes en vrouwen ‘nee’ leren te zeggen en psychologisch sterk staan op het gebied van seksualiteit. We organiseren daarom  groepssessies   over anticonceptie en het stellen van grenzen. Daarnaast helpen we meisjes en vrouwen met de toegang tot contraceptie, onderwijs, zwangerschapsplanning en grijpen we in bij familiaal geweld."

Marijana: “Daarnaast doen we er alles voor opdat kinderen en jonge meisjes naar school kunnen gaan.  Onderwijs is de sleutel tot  betere, gezonde  levens en zorgt ervoor dat het aantal tienerzwangerschappen daalt, minder jongeren naar drugs grijpen en mentaal sterker in hun schoenen staan. 

Patricija:“Dit project bekijkt gezondheid niet louter vanuit het medische perspectief: die holistische aanpak maakt ons project dan ook zo doeltreffend en uniek.  Ons werk bestaat uit kleine handelingen die Roma-families, en bij uitbreiding de  Romagemeenschap  vooruit helpen, op alle mogelijke vlakken.  Zo hielp ik vandaag een vrouw met haar alimentatiedossier. Hielpen ik met het maken van cv’s, inschrijvingen in school en het updaten van de vaccinatiestatus van de kinderen. 

Wat zijn de moeilijkste delen van jullie werk?

Patricia: Het is soms moeilijk om niet te oordelen over de dynamiek binnen gezinnen. Soms zijn er jongeren die verslaafd zijn of worstelen met gedragsproblemen. Maar ik blijf hen helpen en probeer positief gedrag aan te moedigen. Door onze inclusieve en voorzichtige aanpak zijn we vandaag de enige organisatie die zonder politie naar de kampen gaat, wat ons het vertrouwen van de gemeenschap oplevert.

Marijana: Inderdaad, de gemeenschap beschermt ons. We ervaren nooit een gevoel van onveiligheid en na 6 jaar zijn we een integraal deel geworden van de gemeenschap.