Dokters van de Wereld en meer dan 1.000 zorgverleners verwerpen Europees deportatieplan: "Wij laten ons niet instrumentaliseren in de jacht en deportatie van migranten”

In een eerder persbericht schreven Dokters van de Wereld en PICUM al dat het deportatievoorstel neerkomt op een problematische doorslag van de gecontesteerde ICE-aanpak in Amerika, met ook hier plannen voor de creatie van deportatiecentra buiten de EU, langdurige detentie van kinderen, etnische profilering, massale surveillancetechnieken en de inzet van razzia’s op straat, de werkplek en privéwoningen.

Ziekenhuizen als jachtterrein voor migratiehandhaving

In een nieuwe open brief die ondertekend werd door honderden artsen, verpleegkundigen, vroedvrouwen en andere zorgprofessionals, waarschuwen de ondertekenaars ervoor dat de vage en verregaande opsporingstechnieken in het voorstel kunnen leiden tot de inzet van ziekenhuizen en andere openbare diensten als ‘hotspots’ voor immigratiehandhaving. “In de Verenigde Staten hebben we gezien hoe de angst voor deportatie mensen heeft weggejaagd uit het zorgsysteem. Als dit plan ook in Europa doorgaat, zal dit ook hier leiden tot zorguitstel, de verergering van gezondheidsproblemen, een hogere druk op de spoeddiensten en verhoogde risico's voor de volksgezondheid”, zegt Andrea Soler Eslava, EU Advocacy verantwoordelijke voor Dokters van de Wereld.

Medische ethiek en beroepsgeheim op de helling

Samen met de ondertekenaars maakt Dokters van de Wereld zich ook zorgen over de impact van het Europese plan op de medische deontologie en het beroepsgeheim. “De verordening zou het delen van gevoelige persoonlijke medische gegevens makkelijker maken en mogelijk zelfs leiden tot een soort kliksysteem, waarbij zorgmedewerkers verplicht zouden worden om (zieke) personen zonder wettig verblijf aan te geven.”

Zorgverleners, geen grenswachters

"Als zorgverleners weigeren wij instrumenten te worden van immigratiehandhaving," stelt de brief. "Het is onze plicht om de gezondheid van elke persoon met zorgnoden te beschermen. Hun administratieve status is hierbij van geen enkel belang. Wij zijn zorgverleners, geen grenswachters.”

De ondertekenaars roepen de leden van het Europees Parlement en de Raad op om de voorgestelde verordening en de instrumentalisering van het zorgsysteem te laten vallen.

Nota voor de redactie

• De EU-Terugkeerverordening werd voor het eerst voorgesteld door de Europese Commissie in maart 2025. In december 2025 heeft de EU-Raad de repressieve bepalingen verder aangescherpt en een nieuw artikel 23a ingevoerd om huiszoekingen bij mensen zonder papieren mogelijk te maken, evenals in "andere relevante panden" – m.i.v. opvangcentra van humanitaire organisaties en woningen van burgers die "verdacht" worden van het huisvesten van iemand zonder papieren.
• Op 9 maart stemde de Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) van het Europees Parlement over een ontwerp gebaseerd op een alternatieve versie van de centrumrechtse Europese Volkspartij (EVP), gesteund door extreemrechtse fracties waaronder Europa van Soevereine Naties (ESN), Europese Conservatieven en Hervormers (ECR) en Patriotten voor Europa (PfE).
• Op 26 maart stemt het Europees Parlement in de plenaire vergadering over zijn onderhandelingspositie. Dit zal leiden tot de definitieve onderhandelingen (bekend als trilogen) met de EU-Raad en de Europese Commissie om tot de definitieve tekst te komen.
• De verordening zou twee jaar na aanname in werking treden, ondanks het feit dat deze als "dringend" werd gepresenteerd. Bepalingen die bedoeld zijn om deportaties te externaliseren — zoals "terugkeerhubs" buiten de EU — zouden echter onmiddellijk kunnen worden ingevoerd.
• In september 2025 riepen meer dan 250 organisaties, waaronder het Internationale Netwerk van Dokters van de Wereld, op tot verwerping van het ontwerpreglement.
• Op 29 januari stuurden 16 speciale rapporteurs van de VN en mensenrechtenexperts een brief naar de EU-instellingen, waarin zij waarschuwden dat de voorgestelde verordening de grondrechten, waaronder het recht op gezondheid, kan ondermijnen.
• De Commissaris voor de Rechten van de Mens van de Raad van Europa heeft ook haar opmerkingen over de EU-terugkeerverordening gepresenteerd, waarbij zij tekortkomingen benadrukte met betrekking tot het verbod op terugwijzing (non-refoulement), het toegenomen gebruik van detentie en de terugkeerhubs.