De vergeten mensen van Zuid-Kivu (#2): "Conflicten slaan door tot op het bord"

Het oosten van de Democratische Republiek Congo, dat al decennia geteisterd wordt door gewapende conflicten, politieke instabiliteit en structurele kwetsbaarheid, zinkt steeds dieper weg in een zware humanitaire crisis. Volgens de Verenigde Naties telt het land nu meer dan 6,4 miljoen intern ontheemden. Daarmee staat Congo op de vijfde plaats van landen met de meeste ontheemden, na Soedan, Syrië, Afghanistan en Oekraïne. Met 1,5 miljoen ontheemden is Zuid-Kivu de provincie met het op één na hoogste aantal in het land.

Dokters van de Wereld zet zich al jaren in voor de geïsoleerde gemeenschappen in Zuid-Kivu. Deze tweedelige reeks volgt het spoor van de mensen die de internationale gemeenschap nog te vaak over het hoofd ziet.

Lees de eerste aflevering: De vergeten mensen van Zuid-Kivu (#1): 'Weer een gewoon mens worden' 

Vloek van de rijkdommen

Het grondgebied Fizi in de provincie Zuid-Kivu ligt aan de oever van het Tanganyikameer, tegenover Burundi. Het staat bekend om zijn vruchtbare grond en rijke minerale voorraden. "Deze hulpbronnen worden zo begeerd dat ze talrijke conflicten voeden, waarvan de bevolking de gevolgen in volle omvang ondervindt, tot op haar bord toe", legt Olivier Murhabazi Bonane uit, projectcoördinator voor Dokters van de Wereld in het grondgebied Fizi. 

Enerzijds beperkt de aanhoudende onveiligheid de toegang tot de landbouwgronden, veroorzaakt zij massale verplaatsingen en treft zij de lokale landbouwproductie, die wordt vernietigd of verlaten. Anderzijds verstoort zij het verkeer op de wegen naar de grote steden Uvira en Bukavu, wat leidt tot een sterke stijging van de prijzen van geïmporteerde voedingsmiddelen en tot bevoorradingsproblemen voor de gezondheidsstructuren. 

Deze uitdagingen dragen op zorgwekkende wijze bij aan de verslechtering van de voedingssituatie in het grondgebied Fizi en meer in het algemeen in de provincie Zuid-Kivu. De voedingssituatie in de provincie, die eind 2025 als 'waarschuwing' werd ingeschat, wordt nu als bijzonder 'ernstig' beoordeeld, met tussen de 10 en 15% van de kinderen onder de vijf jaar die aan acute ondervoeding lijden. 

Vicieuze cirkel van ondervoeding

Om deze voedselonzekerheid te bestrijden, vooral bij kinderen onder de vijf jaar en vrouwen die borstvoeding geven, voert Dokters van de Wereld in samenwerking met de ngo ACTED een programma voor voedingsondersteuning uit in twee gezondheidsgebieden in Fizi en Nundu, dankzij financiering van het Humanitair Fonds in de DRC. 

Alleen al in mei 2026 werden meer dan 550 kinderen met ernstige acute ondervoeding behandeld in 13 gezondheidsstructuren die door Dokters van de Wereld worden ondersteund. 10% van hen moest worden opgenomen vanwege de ernst van hun toestand. 

"Omdat het voor gezinnen steeds moeilijker wordt om voldoende evenwichtig voedsel te vinden, krijgen kinderen niet genoeg voedingsstoffen om zich goed te ontwikkelen en hun lichaam in staat te stellen ziekten te bestrijden", verduidelijkt Olivier M. Bonane. 

Doordat ze kwetsbaarder zijn, lopen kinderen meer risico op andere ziekten, zoals luchtweginfecties of maagdarmaandoeningen. Tegelijkertijd verzwakken de terugkerende epidemieën die dit gebied teisteren, zoals cholera, malaria en mazelen, op hun beurt het lichaam van jonge kinderen, waardoor zij gevoeliger worden voor ondervoeding. 

Mobilisering van de gemeenschap

Dokters van de Wereld werkt met een netwerk van gemeenschapswerkers om ondervoede kinderen in de dorpen proactief op te sporen en hen zo snel mogelijk naar een gezondheidscentrum door te verwijzen, voordat hun toestand verslechtert. Sinds mei 2026 zijn al 140 gemeenschapswerkers opgeleid, waardoor ook de meest geïsoleerde gemeenschappen kunnen worden bereikt.

Daarnaast sensibiliseren 'lichtmoeders' moeders, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven over de belangrijkste elementen van evenwichtige voeding voor pasgeborenen, onder meer via kookdemonstraties. 

"We bieden voedzame alternatieven voor kinderen, op basis van lokaal beschikbare voedingsmiddelen", legt Fatuma Mulibinge uit, een 'lichtmoeder' die door Dokters van de Wereld is opgeleid. "We bereiden een verrijkte pap, bestaande uit maïsmeel, soja, melk en lokale groenten en fruit om de immuniteit te versterken. We voegen ook wat suiker en palmolie toe voor de energiewaarde."

De voorlichtingssessies in de gemeenschap hebben in de loop van mei 2026 al meer dan 6.660 mensen bereikt. 

"De bevolking is gewend om het hoofd te bieden aan grote uitdagingen op het gebied van gezondheid, geografie en veiligheid. Maar de veerkracht van de gemeenschappen mag voor humanitaire actoren geen excuus zijn om hun blik van deze gebieden af te wenden", benadrukt Olivier M. Bonane. "Onze teams zullen hun inspanningen voortzetten om de barrières voor toegang tot zorg weg te nemen en bij te dragen aan de vermindering van sterfte en ziekte in het grondgebied Fizi." 

Meer informatie over onze impact dankzij de steun van het Humanitair Fonds in Congo: 

Lees de eerste aflevering: De vergeten mensen van Zuid-Kivu (#1): 'Weer een gewoon mens worden'