"Ebola wordt gezien als een truc om geld te verdienen"

"De ernst van de situatie vraagt om snel handelen. Maar in de haast worden soms essentiële stappen overgeslagen. Eén daarvan is zorgen voor draagvlak binnen de gemeenschap. Tijd nemen voor overleg en luisteren naar hun bezorgdheden en adviezen. Ervoor zorgen dat iedereen mee is. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat de bevolking de ebolamaatregelen accepteert en steunt," legt Oscar Bahiva Ayagirwe uit, expert in gemeenschapsgezondheid voor Dokters van de Wereld in Zuid-Kivu.

Wantrouwen tegenover hulpverleners

In brand gestoken tenten, stenen die worden gegooid en pogingen om de lichamen van overleden patiënten met geweld mee te nemen: de afgelopen weken vonden er verschillende gewelddadige incidenten plaats rondom ebola-behandelcentra in de provincie Ituri. Dit toont aan hoe diep het wantrouwen van de bevolking zit tegenover de maatregelen die worden genomen om de epidemie te bestrijden.

"Bij elke ebola-uitbraak doen er geruchten de ronde, dat is absoluut geen nieuw verschijnsel. Maar die geruchten worden vervolgens gevoed door de context van dat moment. De grote economische crisis en de aanslepende conflicten die het land al lange tijd teisteren, hebben bijvoorbeeld een reële invloed op hoe de lokale bevolking reageert op dit soort situaties. Sommige mensen denken dat ebola een verzinsel is van zorgverleners en hulporganisaties om geld te verdienen, ook omdat internationale ngo's voortdurend klagen over een gebrek aan financiële middelen."

Van onderuit starten

Hoewel het epicentrum van de epidemie momenteel nog beperkt blijft tot Ituri, stijgt het aantal besmettingen in de provincies Noord- en Zuid-Kivu met de dag. Ter plaatse werken teams van Dokters van de Wereld nauw samen met zorgverleners, maatschappelijke organisaties en lokale contactpersonen. Samen versterken ze de risicocommunicatie en de betrokkenheid van de civiele gemeenschap: “die lokale burgernetwerken vormen een fundamentele pijler in de strijd tegen een ebola-epidemie. Ze zorgen ervoor dat er vanuit de gemeenschap zelf betrouwbare, veilige en actuele informatie wordt gedeeld. Het is een cruciaal onderdeel om het vertrouwen tussen de locals en de hulpverleners te (her)stellen, desinformatie tegen te gaan en patiënten met verdachte symptomen snel op te sporen.

"Lokale gemeenschappen kennen hun eigen omgeving beter dan wij. Daarom moeten we niet aankomen met kant-en-klare boodschappen en oplossingen, maar de bevolking actief betrekken bij de uitrol van de aanpak." benadrukt Oscar B. Ayagirwe.

Neem nu de gezondheidszones Ibanda en Katana in Zuid-Kivu. Omdat ze dicht bij het Kivumeer liggen, passeren hier veel reizigers. De teams van Dokters van de Wereld hameren dan ook op extra waakzaamheid rondom al die reisbewegingen, vooral vanuit gebieden waar de epidemie hard toeslaat. In een zone als Miti-Murhesa, die grenst aan het nationaal park Kahuzi-Biega, ligt de focus dan weer op de risico's van het eten van bushmeat (vlees van wilde dieren), een van de bekende besmettingsbronnen van de ziekte.

[1] Officiële gegevens van de Congolese gezondheidsautoriteiten, bijgewerkt tot 31 mei 2026. De cijfers zijn naar beneden bijgesteld na de geleidelijke verificatie/bevestiging van gevallen.