Abortuswet: vrouwen in kwetsbare situaties betalen de prijs van politiek uitstelgedrag

Kwetsbaar en ongewenst zwanger? Geen 6 maar tot 60 dagen wachttijd

Toegang tot abortus in ons land heeft 2 snelheden: één voor vrouwen die in orde zijn met de mutualiteit, en één voor vrouwen die geen zorgverzekering hebben. Voor de eerste groep zit er gemiddeld een week tussen het eerste gesprek in een abortuscentrum en de ingreep zelf. De tweede groep belandt in een bureaucratisch hindernissenparcours: “Wie geen zorgverzekering heeft, moet verplicht bij het OCMW aankloppen voor een verzoek tot 'Dringende Medische Hulp’. Zij onderzoeken vervolgens of dit verzoek kan worden toegekend. Maar hoewel de wettelijke beslissingstermijn 30 dagen bedraagt, kan dit in de praktijk oplopen tot wel 60 dagen. Met andere woorden: tegen de tijd dat het OCMW een aanvraag heeft verwerkt, is de abortustermijn van 12 weken vaak al overschreden of kan men zich helemaal geen wachttijd van 6 dagen meer veroorloven”, vertelt Chloe Ballyn, Advocacy & Expertise Support bij Dokters van de Wereld

Laat ontdekken, onnodig wachten en een klokt die tikt

Een bijkomende hindernis: vrouwen in kwetsbare omstandigheden ontdekken gemiddeld pas later dat ze zwanger zijn: niet uit onverschilligheid, wel omdat hun dagelijks leven in het teken staat van overleven. “Uit onderzoek blijkt dat stress en armoede de menstruatiecyclus verstoort. Een zwangerschapstest is voor hen niet vanzelfsprekend en een vaste zorgverlener ontbreekt. De huidige verplichte wachttijd en de maximum termijn van 12 weken verergert deze race tegen de klok.”

Uitwijken naar Nederland? Niet voor iedereen een optie

Voor vrouwen in kwetsbare situaties die de wettelijke termijn van 12 weken overschrijden, is ook een reis naar Nederland zelden een optie: “Een zwangerschapsonderbreking in Nederland kost tot 1.400 euro — voor wie leeft in armoede is dit onbereikbaar. Verzoekers om internationale bescherming mogen zich bovendien tijdens hun procedure niet vrij bewegen binnen de Schengenzone. En vrouwen zonder wettig verblijf riskeren bij grensoverschrijding controle, opsluiting of uitwijzing.

Dit amalgaam van hindernissen en kwetsbaarheden kan in de praktijk rampzalige gevolgen hebben, besluit Dokters van de Wereld: “Sommigen nemen hun toevlucht tot onveilige abortussen of gaan schulden aan om ‘de volle pot’ te betalen. In het ergste geval heeft de vrouw geen keuze dan de zwangerschap uit te zitten. Dit soort toestanden zijn voor een land als België onaanvaardbaar.”

België als voorbeeldland

Ondanks een parlementaire meerderheid en duidelijke aanbevelingen van onafhankelijke experten blijven noodzakelijke hervormingen in België uit. In een context waarin reproductieve rechten wereldwijd steeds meer aan banden worden gelegd, kan België het zich niet permitteren om nog langer te blijven talmen. 

Drie maatregelen voor een eerlijke toegang tot abortus

Dokters van de Wereld roept beleidsmakers op tot drie concrete hervormingen:

1. Schaf de verplichte wachttijd van zes dagen af.
2. Verleng de wettelijke termijn voor abortus.
3. Erken abortus automatisch als gespecialiseerde dringende zorg, opdat OCMW’s deze systematisch en sneller ten laste nemen.