Abortus: 6 hardnekkige mythes ontkracht

1.

"Een abortus leidt vaak tot zware medische complicaties"

Er bestaan twee bewezen veilige methodes om een zwangerschap af te breken: de abortuspil of een zuigcurettage. Onder professionele begeleiding zijn beide methodes medisch gezien een routine-ingreep. Ernstige bijwerkingen of complicaties komen bijna nooit voor: het gaat over minder dan 1% van de ingrepen [1].

Het echte gevaar zit hem in de onveilige ingrepen. Wereldwijd sterven er jaarlijks zo’n 40.000 vrouwen door een onveilige abortus. Dat betekent dat er elke 13 minuten ergens ter wereld een vrouw sterft door gebrek aan veilige abortuszorg. Dit is goed voor 8% tot 18% van alle moedersterfte. Het ergste : deze 40.000 doden zijn perfect te vermijden.

Onveilige abortussen zijn bijna altijd het gevolg van strenge wetten, te dure zorg of een gebrek aan zorgcentra. Maar vergis je niet: abortus verbieden houdt ze niet tegen. Het zorgt er alleen voor dat mensen hun leven riskeren in illegale en onhygiënische circuits.

[1] Safety and effectiveness - Ipas

2.

"Het zijn vooral tieners die een abortus laten doen"

In België worden er elk jaar zo'n 20.000 zwangerschappen afgebroken. De gemiddelde leeftijd hierbij is 29 jaar ². Slechts 8% van de abortussen in ons land gebeurt bij jongeren onder de 19 jaar. Sterker nog: bijna de helft (46%) van de vrouwen heeft een vaste partner, en meer dan de helft (54%) heeft al minstens één kind. 

De meest gehoorde redenen voor een abortus in België zijn: 

• Geen kinderwens op dit moment / ongeplande zwangerschap (44%) 
• Relationele of familiale problemen (20,5%) 
• Financiële of materiële zorgen (14,5%) 
• Medische redenen (7,5%)

Geweld (1,5%) of levensbeschouwelijke overtuigingen (0,5%) spelen slechts in een klein aantal gevallen een rol.

[2] Verslagen Nationale Evaluatiecommissie voor Zwangerschapsafbreking | FOD Volksgezondheid

3.

"In België heeft iedereen even vlot toegang tot abortus"

Hoewel de Belgische wet abortus onder bepaalde voorwaarden toestaat, is de praktijk voor sommigen een heel ander verhaal. De drempels liggen nog steeds ongelijk verdeeld. Mensen in een kwetsbare positie zoals mensen in asiel, zonder wettig verblijf, dak- of thuisloos, minderjarigen en sekswerkers worden keihard getroffen door de obstakels in ons zorgsysteem.

Dat komt door een opeenstapeling van problemen: geldgebrek, taaldrempels, gebrek aan informatie, een onzeker verblijfsstatuut of angst voor uitsluiting. Ook een onstabiele woonsituatie of zware stress spelen een rol. Als je op straat leeft of amper het hoofd boven water kan houden, merk je een zwangerschap simpelweg veel later op. Stress en slechte voeding kunnen er bovendien voor zorgen dat de menstruatie uitblijft, waardoor je er pas heel laat achter komt dat je zwanger bent. Soms zelfs pas als de wettelijke termijn al verstreken is. Voeg daar nog geldgebrek voor een zwangerschapstest of een doktersbezoek aan toe, en de kostbare tijd glipt zo door je vingers.

Bovendien moeten vrouwen zonder een zorgwaarborg of verzekering momenteel de ‘toestemming’ krijgen van het OCMW via een procedure die soms tot 8 weken op zich kan laten wachten. Hierdoor belanden deze vrouwen in een race tegen de tijd om de 12 weken én de 6 wachtdagen niet te overschrijden.

4.

"In België is abortus onvoorwaardelijk legaal"

Dat klopt niet helemaal. Abortus is in België aan strikte regels gebonden: 

• De ingreep moet gebeuren voor het einde van de 12e week na de bevruchting (oftewel 14 weken na je laatste menstruatie). 
• Er geldt een verplichte bedenktijd van zes dagen tussen het eerste gesprek en de eigenlijke ingreep. Deze mag alleen bij dringende medische redenen worden ingekort. 
• De abortus mag uitsluitend worden uitgevoerd door een arts in een erkend abortuscentrum of ziekenhuis. 
• De arts is verplicht om je te informeren over de (minimale) medische risico's, anticonceptie, en alternatieven zoals adoptie of pleegzorg. 

Wie zich niet aan deze spelregels houdt, riskeert in België nog steeds strafrechtelijke vervolging. Zowel de arts als de vrouw kunnen een gevangenisstraf (van een maand tot een jaar) en een boete krijgen.

5.

"Abortus wordt gebruikt als een makkelijk anticonceptiemiddel"

Een "comfortabortus" bestaat simpelweg niet. Kiezen voor een abortus is voor niemand een makkelijke beslissing, en de redenen erachter zijn zo divers als de mensen die ervoor kiezen.

In landen waar abortus uit de strafwet is gehaald, daalt het aantal abortussen vaak juist. Waarom? Omdat een progressieve abortuswetgeving meestal hand in hand gaat met betere seksuele voorlichting en makkelijkere toegang tot anticonceptie.

Cijfers van het gerenommeerde Guttmacher Institute bevestigen dit: het aantal abortussen in restrictieve landen is nagenoeg gelijk als in landen waar abortus legaal is (37 vs 34 per 1.000 personen).

6.

"Een abortus laat diepe mentale littekens achter"

Het hardnekkige idee dat een abortus gegarandeerd leidt tot een psychisch trauma, klopt niet. Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat abortus mentaal welzijn schaadt. 

Integendeel: de meest gehoorde reactie na een abortus is simpelweg opluchting. Natuurlijk voelt een minderheid zich soms triest of schuldig – wat heel normaal is bij een ingrijpende gebeurtenis – maar dat gevoel ebt meestal snel weg. Wat wél diepe mentale sporen nalaat, is de sociale druk, het taboe, een kille behandeling door artsen of de bureaucratische rompslomp. 

Aan de andere kant is bewezen dat het gedwongen moeten uitdragen van een ongewenste zwangerschap wél kan leiden tot zware angstklachten, depressies en een verdere verslechtering van de leefsituatie.